#marathibookreview #41/2025
५५% CTC आणि ४५% सुपर डस्ट हे माझे आवडते कॉम्बो आहे चहा बनवण्याचे.... आजपर्यंत, हे पुस्तक वाचून होईपर्यंत......😄.
एकदा गुवाहाटीला मला असली "हेमंतीय दार्जिलिंग" चहा पिताना Tea - Addiction, Exploitation and Empire हे चहा मळ्यात अनेक वर्ष रिझवलेल्या रॉय मॉक्सीहॅम या लेखकाचे पुस्तक दिसले होते, त्याचा मराठी अनुवाद वाचायला आता योग आला.
पोर्तुगाल राजकन्येनी १६६२ मध्ये हुंड्यात आणलेल्या मुंबईबरोबर चिनी चहा आणला, इंग्रजांना पहिल्यांदा त्याचे व्यसन लावले... आणि मग अठराव्या शतकात ईस्ट इंडिया कंपनीने अफू आणि चहाच्या व्यापारातून जो धुडगूस घातला तिथपासून टेटले, बुक बॉण्ड आणि लिप्टन या महाकाय चहा ब्रँड्सच्या साम्राज्याचा या पुस्तकात विस्मयकारक प्रवास मांडला आहे. चीन आणि ब्रिटिशांची फुटकळ चहाच्या धंद्यावरून युद्ध होऊन हजारो चिनी आणि ब्रिटिश सैनिक मारले गेले हे वाचून हसावे का रडावे वाटले. आपली जनता व्यसनी होते आहे म्हणून जप्त केलेला अफू समुद्रात फेकून देणाऱ्या चिनी सम्राटाविरुद्ध ब्रिटिशांनी युद्ध केले आणि सत्ता उलथविण्याचा प्रयत्न केला. ब्रिटिश सगळीकडे हेच करत राहिले आणि त्यामुळे आज सगळेच त्यांचा बदला घेत आहेत.
खरं तर चहाच्या बदल्यात अफू हे चीनवरचे त्याकाळचे अरिष्टच होते. भारतात उच्च प्रतीचा अफू तयार होत होता ही माहिती मला न्हवती, ती या चहा संघर्षामुळे समजली. पुढे भारतात आसाम आणि बंगालमध्ये ब्रिटिशांनी अत्यंत भीषण/ अमानवी परिस्थितीत काम करायला लाऊन भारतीय कामगारांचे शोषण करून चहा तयार करून घेतला हे वाचून वाईट वाटले.
बाकी त्या चिनी सम्राटाच्या शाही चहाच्या मैफिलीत आपण असायला हवे होते असे मनोमन वाटते. चहा वाढवण्याच्या चिनी पद्धती, चहाच्या पानांवरची प्रक्रिया, खत देण्याची पद्धत आणि चहाचे वर्गीकरण करणे यावर या पुस्तकात उपयुक्त माहिती मिळाली. ३०३ पानांच्या या पुस्तकाचा अनुवाद आनंद अभ्यंकर या लेखकाने करून चहाबाज लोकांसाठी शौक जोखण्याची पर्वणीच दिली आहे!
No comments:
Post a Comment