#४१ लपेट लाल मातीची - लेखक पै बबन काशिद

#marathibookreview #40/2025

रोज १००० बैठका, ५०० जोर मारणे, दोन लिटर दूध पिणे, लोण्याचा गोळा खाणे, केळी आणि तुपातल्या भाज्या हा आहार !! डबल उपमहाराष्ट्र केसरी पै बबन काशिद यांची संघर्षगाथा लेखक संदीप लांडगे यांनी "लपेट लाल मातीची" या पुस्तकातून मांडली आहे. दोन वर्षांपूर्वी कोथरुडात झालेल्या महाराष्ट्र केसरी स्पर्धेतील महेंद्र गायकवाड विरुद्ध सिकंदर शेख यांचा सामना मी पाहिला, तेंव्हा पैलवानांचे फॅन फॉलॉवर्स केवढे त्वेषाने आपल्या गावाच्या पैलवानाला सपोर्ट करतात ते स्वतः पाहिले. स्पर्धेत भाग घेतलेले कुस्तीपटू, त्यांचे प्रशिक्षक आणि इतर सपोर्ट टीम, बेभान आणि अत्यंत भावनिक प्रेक्षक, कॉमेंट्रेटर, माजी हिंदकेसरी - महाराष्ट्रकेसरी यांना मिळालेला विशेष सन्मान आणि माननीयांची उपस्थिती, त्यांचे संगीत मानापमान🤐 ... हे सर्व पाहिल्यानंतर पै बबन काशिद यांनी या पुस्तकात म्हटल्याप्रमाणे राजाश्रय आणि लोकाश्रय मिळून देखील कुस्तीगीर मात्र अजूनही तिथेच बेहाल परिस्थितीत आहेत, हे मनोमन जाणवले.

पै बबन काशिद यांचा कुस्ती विश्वातला प्रवास जसा अत्यंत प्रामाणिक होता, तसाच या पुस्तकात त्यांनी प्रोफेशनल कुस्तीपटू म्हणून वावरताना केलेल्या चुका कुठलीही भीती शरम न बाळगता  सांगितल्याचे आश्चर्य वाटले. कुस्ती प्रशिक्षणादरम्यान त्यांचे वस्ताद काही कुस्ती शिष्यांना उद्देशून "का घरच्यांना फसवतोस?" हा सवाल खडाखडी चालू असताना करतात, ते वाचून या प्रश्नात कुस्तीविश्वातले किती खोल अर्थ दडलेले आहेत हे फील होते.

कुस्ती खेळ हा भारतातील ग्रामीण भागाचा धर्म आहे आणि कुस्तीपटू त्यांचे दैवत आहेत. ज्या घरात पैलवान असतो, त्या घराची गावात एक शान असते. परंतु आखाडा सोडल्यावर त्यांचे आयुष्य अत्यंत खडतर आहे. स्पर्धात्मक कुस्ती संपल्यावर आत्तापर्यंत ज्यांनी फक्त खुराक आणि लपेट, मुलतानी टांग, बांगडी, पोकळ घिस्सा असे कुस्तीचे डाव यांचाच फक्त विचार केलेला आहे, तो पैलवान दुनियेच्या आखाड्यातले डाव टाकताना सहज चितपट होतो, ही शोकांतिकाच आहे की! 

पै बबन काशिद यांची कथा वाचताना नकळत त्यांनी त्यांच्यासारखाच देशातील लाखो कुस्तीपटूंचा जीवन प्रवास मांडला आहे, असेच वाटते. MIT कॉलेज मधील त्यांची सच्ची, सोपी, कन्सिस्टंट आणि साधी नोकरीची इनिंग वाचून छान वाटते (सुरवातीला वाईट देखील वाटते). कदाचित प्रा विश्वनाथ कराड यांनी त्यांच्यातल्या याच गुणाला हेरले असावे आणि MIT मध्ये अनेक जबाबदाऱ्या दिल्या असाव्यात. 

एक मात्र नक्की ... या माणसाने आयुष्य कुस्तीभोवतीच अजूनही ठेवले आहे हे १९२ पानांचे पुस्तक वाचून समजले आणि अत्यंत आदर वाटला या खडतर बालपणातून कुस्ती जोपासलेल्या खेळाडूविषयी !